W przestrzeni publicznej, a nawet w części orzeczeń sądowych, terminy „kredyt indeksowany” i „kredyt denominowany” bywają stosowane zamiennie. Tymczasem, z punktu widzenia prawa bankowego i interesów kredytobiorcy, rozróżnienie to ma fundamentalne znaczenie. W RozliczBank.pl regularnie analizujemy umowy kredytowe zawarte z bankami, by trafnie ocenić ich konstrukcję prawną i dopasować odpowiednią strategię procesową.
Kredyt indeksowany – złotowy, ale powiązany z kursem
W przypadku kredytu indeksowanego do waluty obcej (najczęściej do franka szwajcarskiego), umowa określa kwotę kredytu w złotówkach. Bank wypłaca środki w PLN, ale saldo zadłużenia oraz wysokość poszczególnych rat są „indeksowane”, czyli przeliczane zgodnie z aktualnym kursem danej waluty, zazwyczaj z tabeli banku.
W praktyce oznacza to, że kredytobiorca formalnie zaciąga kredyt w złotych, ale jego spłata i saldo są uzależnione od zmiennych kursów walut, na które nie ma wpływu.
Kredyt denominowany – wyrażony w walucie, ale wypłacony w złotówkach
W przypadku kredytu denominowanego, kwota kredytu określona jest w walucie obcej, np. 100 000 CHF. W dniu wypłaty bank przelicza tę kwotę na złote według kursu z własnej tabeli. Co istotne, kredytobiorca od samego początku nie wie, jaką dokładnie kwotę w złotówkach otrzyma, dopóki bank nie dokona przeliczenia.
W umowach denominowanych saldo zadłużenia pozostaje wyrażone w walucie obcej, a spłaty dokonywane są w złotówkach, również przeliczanych po bieżącym kursie.
Co to oznacza w praktyce prawnej?
Choć oba rodzaje kredytów prowadziły do podobnych skutków ekonomicznych, czyli uzależnienia kredytobiorcy od kursu waluty, to ich konstrukcja umowna różni się w zakresie tego, co strony rzeczywiście ustaliły i co można zakwestionować przed sądem.
W przypadku kredytów indeksowanych często podważane są zapisy dotyczące jednostronnego ustalania kursów przez bank, co może prowadzić do stwierdzenia nieważności całej umowy lub do odfrankowienia (czyli przeliczenia kredytu na złotówki).
W przypadku kredytów denominowanych pojawia się dodatkowy argument: brak określenia jednoznacznej kwoty świadczenia, co może stanowić naruszenie zasady określoności świadczenia w umowach cywilnych. Sąd Najwyższy potwierdzał, że niedookreślenie kwoty wypłaty oznacza nieważność umowy już na poziomie konstrukcyjnym.
Dlaczego precyzyjna analiza umowy ma znaczenie?
W RozliczBank.pl analizujemy każdą umowę indywidualnie, ponieważ drobne różnice w sformułowaniach mogą przesądzić o kierunku sprawy. Niezależnie od tego, czy masz kredyt indeksowany czy denominowany, możesz dochodzić roszczeń wobec banku, ale strategia, zakres roszczeń i argumentacja będą inne.
Dlatego przed podjęciem jakichkolwiek działań warto skonsultować się z kancelarią, która ma doświadczenie w sporach z bankami i rozumie niuanse obu typów kredytów.
