Wyrok TSUE w sprawie SKD
Choć wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (TSUE) w sprawie C-472/23, dotyczący sankcji kredytu darmowego (SKD), zapadł 13 lutego 2025 r., jego znaczenie i konsekwencje wciąż są szeroko komentowane – zarówno przez prawników, jak i przedstawicieli sektora bankowego.
Warto dziś, z pewnym dystansem, przyjrzeć się głównym tezom orzeczenia i realnemu wpływowi, jaki wywiera ono na sytuację konsumentów.
Mimo że banki przedstawiają wyrok jako korzystny dla siebie, wielu ekspertów wskazuje, że w rzeczywistości może on wzmacniać pozycję kredytobiorców.
1. Obowiązek precyzyjnego informowania konsumenta
TSUE podkreślił, że banki mają obowiązek dostarczenia konsumentom jasnych i precyzyjnych informacji na temat rzeczywistej rocznej stopy oprocentowania (RRSO) już w momencie zawierania umowy. Niedopełnienie tego obowiązku, na przykład poprzez podanie nieprawidłowych danych czy założeń, może prowadzić do zastosowania sankcji kredytu darmowego. Oznacza to, że konsument nie jest zobowiązany do ponoszenia kosztów wynikających z błędnych informacji przekazanych przez kredytodawcę.
2. Sankcja kredytu darmowego jako narzędzie ochrony konsumenta
Trybunał zaznaczył, że sankcja kredytu darmowego jest proporcjonalna i może być stosowana w przypadku naruszenia przez bank obowiązków informacyjnych. TSUE podkreślił, że sankcja nie ma charakteru odszkodowawczego, nie zależy od stopnia wagi danego naruszenia – ma być ona skuteczną i odstraszającą karą dla banków.
Nawet więc, jeśli opłaty i prowizje są na niskim poziomie, ich niejasne przedstawienie lub możliwość jednostronnej zmiany przez bank, a w szczególności ich zupełne ukrycie, jak często ma miejsce w odniesieniu do odsetek naliczanych od prowizji, mogą skutkować zastosowaniem SKD. To stanowisko wzmacnia pozycję konsumentów, rozwiewając wątpliwości co do dochodzenia swoich praw w sytuacji nieprzejrzystych praktyk bankowych.
3. Rozróżnienie między abuzywnością a naruszeniem prawa
TSUE dokonał ważnego rozróżnienia między postanowieniami abuzywnymi a postanowieniami sprzecznymi z prawem. Wskazał, że mechanizm abuzywności służy do eliminacji z umowy klauzul zgodnych z prawem, ale nieuczciwych wobec konsumenta. Natomiast postanowienia sprzeczne z prawem są nieważne od początku. To rozróżnienie ma istotne znaczenie dla konsumentów, ponieważ pozwala na skuteczniejsze kwestionowanie niekorzystnych zapisów umownych.
Trzeba zwrócić uwagę, że choć Trybunał wskazał, że nawet jeśli w umowie kredytowej znajdują się postanowienia uznane później za niedozwolone (abuzywne), samo to nie oznacza automatycznie, że podana RRSO była błędna w momencie zawierania umowy, to nie jest to zarzut często podnoszony przez konsumentów. Najczęściej zawyżenie RRSO jest bowiem ujęciem kosztów kredytu w jego całkowitej kwocie, co jest wprost sprzeczne z dyrektywą 2008/48. Choć więc banki mogą częściowo skorzystać na wyroku TSUE, dotyczy to bardzo niewielkiego odsetka przypadków.
4. Brak możliwości naliczania odsetek od kredytowanych kosztów
Choć TSUE nie odniósł się bezpośrednio do kwestii naliczania odsetek od kredytowanych kosztów kredytu, wskazał na konieczność transparentności w przedstawianiu konsumentowi wszelkich opłat i prowizji. Banki nie mogą jednostronnie modyfikować kosztów kredytu bez wyraźnej zgody konsumenta, a wszelkie niejasności w tym zakresie mogą prowadzić do zastosowania sankcji kredytu darmowego.
Podsumowując, wyrok TSUE w sprawie C-472/23 dostarcza istotnych argumentów na rzecz ochrony konsumentów na rynku usług finansowych. Podkreśla znaczenie przejrzystości, uczciwości oraz pełnej informacji w relacjach między kredytodawcami a konsumentami, co ma kluczowe znaczenie dla świadomego podejmowania decyzji finansowych przez konsumentów. Sankcja kredytu darmowego stanowi skuteczne narzędzie w rękach konsumentów, umożliwiające egzekwowanie ich praw w przypadku naruszeń ze strony instytucji finansowych.
![Proces z bankiem o kredyt frankowy – jak się przygotować? [Przewodnik 2025]](https://rozliczbank.pl/wp-content/uploads/2025/05/instrukcja-jak-przygotowac-sie-do-procesau-z-bankiem-768x494.webp "Proces z bankiem o kredyt frankowy – jak się przygotować? [Przewodnik 2025] 3")
